TURİZM
Giriş Tarihi : 09-04-2021 16:59   Güncelleme : 09-04-2021 16:59

Bir gölden çok daha fazlası: Salda

Salda Gölü son yıllarda o kadar çok anlatıldı ve fotoğraflandı ki… Doğrusu oraya gitmek hiç içimden gelmiyordu. Ama üşenmedim gittim ve neler gördüm neler…

Bir gölden çok daha fazlası: Salda

-SEYYAH DERGİSİ NİSAN 2021-

İstanbul - Antalya - İstanbul olarak yaptığım ve yaklaşık 75 gün süren turun dönüşünde Burdur üzerinden geçerek Salda Gölü’ne uğramaya karar verdim. Henüz kış mevsimi devam ettiği için kimseciklerin olmaması keyfini çıkarmak için ideal bir zaman olacaktı. Niyetim bir - iki gün kamp yaparak gölde botla gezmek ve fotoğraf, video çekmekti. “Saldivler” diye tabir edilen Beyaz Adalar kısmında değil, ama gölün arka taraflarındaki ormanlık bölgede kamp kurma şansım oldu. Yalnız hayran olduğum bu güzelliğin sebebini araştırınca tabii ki etkilendim ve aslında daha çok üzüldüm diyebilirim. Buyurun soru cevaplarla anlatayım…

BEYAZ ADALAR NERESİ?
Salda Gölü, “Göller Bölgesi” diye anılan Burdur’da bulunuyor. Yeşilova ilçesine bağlı ve ilçe merkezine dört kilometre mesafede yer alıyor. Etrafı kireç kayalar ve çam ormanları ile çevrili bir doğa harikası burası. Türkiye’nin en derin gölü olarak geçiyor. Dünyanın en temiz beşinci gölü olarak da tanınıyor. Her şey bir yana turkuaz rengi görüntüsü ile gerçekten ziyaretçisini büyülüyor. Göl, yedi kilometreye dokuz kilometre büyüklüğünde. Son yıllarda göl ve çevresinin zarar görmesi sebebi ile Salda Gölü’nde kamp yapmak, 2019 yılında yasaklanmış.

SALDA GÖLÜ NEREDE?
Salda Gölü’nün ulaşımı kolay… Bölgedeki tüm yollar asfalt olduğu için sorunsuz bir yolculuk mümkün. Salda, Antalya’ya 162, Burdur’a 75, Denizli’ye 102, İstanbul’a ise 611 kilometre mesafede.

SAHİLLERİ NEDEN BEYAZ?
Salda Gölü, 2 milyon yıl önce antiklinal sahasında olan ve kıvrım eksenlerinin alçaldığı çöküntü havzasında, çevre sularının toplanmasıyla meydana gelmiş. Gölün doğu ve batısı, dik kıyılarla çevrili. Göl, turkuaz rengini göl tabanını oluşturan “stromatolit” isimli, arkaik dönemde oluşmaya başlamış ve oluşumu hâlâ devam eden bakteriyel kökenli beyaz kayaçlardan alıyor. Bu kayaçlar, su içinde oluşuyor. Rüzgâr ve akıntıların etkisi ile de parçalanarak sahile yığılıyor. Aslında o beyaz görünen yerler kumsal değil, parçalanmış kayaçlar. Bu beyaz oluşum yüzünden de “Saldivler” adını almış. Ancak yapısının Maldivler’deki beyaz renkli kumlarla ilgisi yoktur.

FAUNA VE FLORASI ÖZEL Mİ? 
Barındırdığı ve ev sahipliği yaptığı özel bitki ve hayvanlar sebebi ile Salda, Önemli Doğa Alanı (ÖDA), Önemli Kuş Alanı (ÖKA), Önemli Bitki Alanı (ÖBA) ilan edilmiş. Özellikle kış aylarında çok çeşitli ve fazla sayıda kuşun barınma alanı olarak geçiyor. 18 çeşit özel bitki türü bulunmakta ve üç endemik balık türü ile Salda Gölü gerçekten özel bir alan. Ayrıca göl çevresinde, bölgenin iklim şartlarına uyum sağlamış kavun, karpuz, nohut, anason, haşhaş yetiştirilmekte. Salda civarında aynı zamanda yerli tohumdan ve yağmura dayalı üretilen çörek otu da bulunmakta. Lavantacılık bölgede yeni yeni yapılmaya başlanan bir üretim biçimi.

KAMP KURMAK MÜMKÜN MÜ?
Gölün beyaz olan yerlerinde 2019 yılında beri kampa izin verilmiyor. Gölün batı tarafındaki ormanlık arazide kamp yapmak mümkün gibi görünse bile son gelişmelerden sonra artık maalesef oralarda da kamp yapmak mümkün olmayacak.

GÖL TEHLİKEDE Mİ?
Göl alanı içerisinde tehdit oluşturan unsurların başında tarım faaliyetleri için su rejimine yapılan müdahaleler bulunmakta. Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından gölü besleyen su kaynaklarından birisi olan Değirmen Deresi üzerindeki Yeşilova Değirmendere Göleti ve Sulama Projesi’nin bir kısmı tamamlanmış olup, projenin alandaki olası etkisi yeterince bilinmemekte. Alandaki bir diğer tehdit, yerleşim birimlerinin ve turistik tesislerin baskısı… Göl kıyısındaki yapılaşma, özellikle dar yayılışlı bitki türlerini tehdit ediyor. Yerleşim birimlerinin atıkları da gölde kirliliğe neden oluyor. Ayrıca suya kesinlikle girilmemesi ve beyaz sahillere basılmaması gerekiyor.

KORUMAK İÇİN NELER YAPILIYOR?
Doğa Derneği, Kış Ortası Su Kuşu Sayımı (KOSKS) çalışmasını Salda Gölü’nde her sene gerçekleştiriyor. Dernek, gölün su kaynakları üzerine yapılan barajların etkileri üzerine çalışmalar yapıyor ve gölde yaşayan endemik balık türlerini araştırıyor. Ayrıca Doğa Derneği, her ay düzenli olarak gölün farklı noktalarında su analizleri (asitlik oranı, sıcaklık, oksijen oranı, tuzluluk oranı) gerçekleştiriyor. Göl ve çevresi, 1989 yılında birinci derece doğal sit alanı olarak tescil edilmiş ve koruma altına alınmış. Bu karar Antalya Kültür ve Tabiat Varlıkları Kurulu’nun 1992 tarihli kararı ile tadil edilerek Salda Gölü kıyısındaki bazı mahaller, ikinci derece doğal sit alanı olarak tescil edilmiştir. Sonrasında ise 2019 yılında Cumhurbaşkanı kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmiş.

UNESCO'ya Salda Gölü için Başvuru
Salda Gölü'nün “dünya doğal mirası” sayılması için UNESCO'ya başvuru yapıldı. Salda Gölü Koruma Derneği tarafından yapılan başvuruda Salda'nın korunması gerektiğine vurgu yapıldı. Yeşilova ilçesinde “Türkiye'nin Maldivleri” olarak bilinen Salda Gölü'ne ilgi, ABD Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) Mars'taki Jezero Krateri ile benzer bir mineral oluşumu ve jeolojik yapıya sahip olduğunu açıklamasının ardından daha da arttı. Bembeyaz kumsalı ve turkuaz renkli suyuyla son birkaç yıldır Türkiye'nin en önemli cazibe merkezleri arasında yer alan Salda Gölü, geçen yıl pandemiye rağmen 1 milyonun üzerinde ziyaretçiyi ağırlamıştı. Salda Gölü Koruma Derneği tarafından yapılan başvuruda Salda'nın korunması gerektiğine vurgu yapılarak, gölün ekolojik ve bilimsel açılardan önemli olduğuna işaret edildi. UNESCO'ya gönderilen dilekçede NASA ve bilim insanlarının Salda'ya verdiği önem, Mars'taki Jezero Krateri'ne benzerliğe de yer verilirken, göldeki tek hücreli canlı oluşumunun halen devam ettiğine vurgu yapıldı. Göldeki ekolojik zenginliğin yanı sıra 2013'te yapılan çalışma sonucu belirlenen 301 sucul ve karasal bitki türünden ikisinin endemik olduğu, ayrıca bölgedeki 110 kuş türünden 75'inin de Bern Sözleşmesi kapsamında koruma altında olduğu belirtildi.